Positie ouders in het passend onderwijs niet gelijkwaardig
01/10/2012
Ouders van kinderen met extra ondersteuningsbehoefte hebben geen gelijkwaardige positie ten opzichte van leraren en scholen. Het wetsvoorstel Passend Onderwijs dat tot doel heeft voor elk kind een passende plek op school te realiseren, verandert hier te weinig aan. Misverstanden tussen ouders en leraren staan effectieve samenwerking in de weg, wat de ouderbetrokkenheid niet ten goede komt. Een gemiste kans omdat ouderbetrokkenheid positieve effecten heeft op de leerprestaties en het klimaat op school. Dit blijkt uit onderzoek dat Stichting De Ombudsman heeft uitgevoerd, dankzij financiële ondersteuning van het Revalidatiefonds. De Ombudsman roept ouders, scholen en de minister van Onderwijs op om werk te maken van verbeteringen, waartoe De Ombudsman in het rapport ‘In gesprek’ een reeks concrete aanbevelingen doet.
De Ombudsman heeft het rapport ‘ In gesprek. Onderzoek naar de positie van ouders van kinderen met extra ondersteuningsbehoefte op school’ vandaag op SBO De Bonte Vlinder in Den Haag aangeboden aan de minister van Onderwijs, Marja van Bijsterveldt, als aftrap van de nationale onderwijsweek. Morgen zal het wetsvoorstel Passend Onderwijs in de Eerste Kamer worden behandeld.
Reactie minister van Onderwijs
Volgens minister Marja van Bijsterveldt bevestigt het onderzoek van stichting De Ombudsman het belang van goed partnerschap tussen ouders en school. “Zeker als het gaat om leerlingen die op school extra ondersteuning nodig hebben, is het belangrijk dat ouders en school vanaf het allereerste begin goed met elkaar in gesprek zijn en dat ook blijven. Daarbij moet centraal staan wat een kind wél kan. Dat is ook het uitgangspunt van het wetsvoorstel Passend Onderwijs. Gelukkig werken heel veel scholen goed samen met ouders. Toch laat dit onderzoek óók zien dat er nog veel werk aan de winkel is. Het bevestigt hoe belangrijk het is dat een schooldirecteur of leerkracht ook echt naar het verhaal van ouders luistert. Een gesprek gaat immers niet over een ‘papieren’ kind, maar over hún kind en over hoe het zich het beste kan ontwikkelen. Dat vraagt dat ouders de informatie krijgen waar zij behoefte aan hebben en dat ouders weten wat de school van hen verwacht.”
Professional versus ervaringsdeskundige
De uitkomsten van twee uitgebreide enquêtes onder ouders en leraren, gevolgd door diepte-interviews en dossieronderzoek, tonen grote verschillen in hun beeld op de positie van ouders. Hoewel zowel ouders als leraren hun contact positief waarderen, zien leraren zichzelf en de school als ‘de professional’, terwijl ouders ervaren dat zij in hun rol als ervaringsdeskundige niet serieus worden genomen. In het ergste geval leidt dit tot leerlingen die te lang thuiszitten, geen onderwijs krijgen en niet meedoen.
Wat hebben ouders nodig om hun positie te versterken?
Ouders én leraren zijn eensgezind als het gaat om de informatie die ouders nodig hebben: wat zijn de onderwijs(on)mogelijkheden, informatie over de organisatie van de school en rechten en plichten van ouders. Door gebrek aan deze informatie weten ouders niet goed wat zij van de school mogen verwachten. Omgekeerd mist de leraar essentiële informatie over het kind wanneer de ouders niet als gelijkwaardige gesprekspartner worden gezien. Voor veel ouders zou ook de onafhankelijke ondersteuning van een onderwijsconsulent hun positie kunnen versterken. Leraren maken echter nauwelijks gebruik van deze mogelijkheid om de communicatie te bevorderen en ouders zijn hiermee nog onvoldoende bekend.
Inspraak niet effectief
Van de formele inspraakmogelijkheden die de positie van ouders op individueel en collectief niveau zouden moeten versterken, komt in de praktijk nog te weinig terecht. Zo wordt in driekwart van de gevallen het handelingsplan aan ouders voorgelegd nádat het is opgesteld, terwijl dit juist in samenwerking tussen ouders en leraar tot stand moet komen.
Wetsvoorstel Passend Onderwijs
De Ombudsman heeft de uitkomsten van het onderzoek afgezet tegen de veranderingen die het wetsvoorstel Passend Onderwijs met zich mee brengt. Tegenover duidelijke verbeteringen, is er ook een risico op verzwakking van de positie van ouders op een aantal punten. Geen keuzevrijheid, bureaucratie en de verschuiving van instemmingsrecht naar adviesrecht zijn daarbij de belangrijkste.
Rapport ‘In gesprek’
Download: ‘In gesprek. Onderzoek naar de positie van ouders van kinderen met extra ondersteuningsbehoefte op school’
Download: 'Bijlagenbundel bij het rapport 'In gesprek'
Lees ook: 'Minister neemt aanbeveling van Stichting De Ombudsman voor sterkere inzet onderwijsconsulent over'
